အက္စ္တိုးနီးယားႏိုင္ငံအေၾကာင္း(Estonia )

Zawgyi

အက္စ္တိုးနီးယားႏိုင္ငံအေၾကာင္း(Estonia )
အက္စ္တိုးနီးယားသည္အက္စ္တိုးနီးယားသမၼတႏိုင္ငံသည္ဥေရာပေျမာက္ပိုင္းရွိေဘာလ္တစ္ပင္လယ္၏အေရွ႕ဘက္ကမ္း႐ိုးတန္းတြင္တရားဝင္ျဖစ္သည္။ ေျမာက္ဘက္တြင္ဖင္လန္ပင္လယ္ေကြ႕ႏွင့္ဖင္လန္ႏိုင္ငံတို႔အၾကား၊ အေနာက္ဘက္တြင္ေဘာလ္တစ္ပင္လယ္မွဆြီဒင္ႏိုင္ငံ၊ အျခားတစ္ဖက္တြင္ေတာင္ဘက္တြင္လတ္ဗီးယားႏိုင္ငံ (၃၄၃ ကီလိုမီတာ)၊ ႐ုရွား (338.6 km) အက္စတိုးနီးယား၏နယ္ေျမသည္ေဘာလ္တစ္ပင္လယ္တြင္ကုန္းတြင္းႏွင့္ကြၽန္း ၂,၂၂၂ ကြၽန္းရွိၿပီးစုစုေပါင္း45ရိယာ ၄၅,၂၂၇ ကီလိုမီတာ (၁၇,၄၆၂ စတုရန္းမိုင္)၊ ေရ ၂,၈၃၉ ကီလိုမီတာ (၁,၀၉၆ စတုရန္းမိုင္)၊ ၄၂,၃၈၈ ကီလိုမီတာ (၁၆,၃၆၆ စတုရန္းမိုင္) ႏွင့္ႏွင့္ စိုထိုင္းေသာတိုက္ႀကီးရာသီဥတုကလႊမ္းမိုးသည္။ ႏိုင္ငံ၏႐ုံးသုံးဘာသာစကားျဖစ္ေသာအက္စ္တိုးနီးယားဘာသာစကားသည္ဒုတိယအမ်ားဆုံးေျပာဆိုေသာဖင္နစ္ဘာသာစကားျဖစ္သည္။

အက္စ္တိုးနီးယားနယ္ေျမသည္ဘီစီ ၉၀၀၀ ကတည္းကေနထိုင္ခဲ့သည္။ ၁၃ ရာစုတြင္ Livonian Crusade ၿပီးေနာက္ခရစ္ယာန္ဘာသာကိုလက္ခံက်င့္သုံးေသာေရွးဥေရာပသားမ်ားမွာခရစ္ယာန္ဘာသာကိုလက္ခံက်င့္သုံးခဲ့သည့္အခ်ိဳ႕ေသာအယူမွားမ်ားျဖစ္လာသည္။ ဂ်ာမနီ၊ ဒိန္းမတ္၊ ဆြီဒင္၊ ပိုလန္ႏွင့္႐ုရွားတို႔၏အုပ္ခ်ဳပ္မႈရာစုႏွစ္မ်ားစြာၿပီးေနာက္အက္စ္တိုးနီးယားအမ်ိဳးသားတို႔၏ကိုယ္ပိုင္လကၡဏာသည္ ၁၉ ႏွင့္ ၂၀ ရာစုအေစာပိုင္းတြင္ေပၚေပါက္လာခဲ့သည္။ ပထမကမာၻစစ္အၿပီးတြင္လြတ္လပ္ေရးစစ္ပြဲအၿပီးတြင္ ၁၉၂၀ တြင္႐ုရွားမွလြတ္လပ္ေရးရျခင္း၏ရလဒ္သည္အဆုံးတြင္မဟာစီးပြားပ်က္ကပ္မတိုင္မီတြင္အက္စတိုးနီးယားသည္ ၁၉၃၄ ခုႏွစ္မွစ၍ ႏႈတ္ဆိတ္ကာလေခတ္တြင္အာဏာရွင္စနစ္အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ ဒုတိယကမာၻစစ္ (၁၉၃၉–၁၁၄၅) အတြင္းအက္စ္တိုးနီးယားသည္ဆိုဗီယက္ယူနီယံႏွင့္ဂ်ာမနီတို႔အႀကိမ္ႀကိမ္ဝင္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။ လြတ္လပ္ေရးကိုဆုံးရႈံးလိုက္ရၿပီးေနာက္အက္စ္တိုးနီးယားႏိုင္ငံ၏ de de jure ျပည္နယ္ဆက္လက္တည္ရွိမႈကိုသံတမန္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားႏွင့္ျပည္ပရွိအစိုးရမွထိန္းသိမ္းခဲ့သည္။ ၁၉၈၇ ခုႏွစ္တြင္ၿငိမ္းခ်မ္းေသာသီဆိုမႈေတာ္လွန္ေရးသည္ဆိုဗီယက္အုပ္ခ်ဳပ္မႈကိုစတင္ခဲ့ၿပီး ၁၉၉၁ ခုႏွစ္ၾသဂုတ္လ ၂၀ ရက္ေန႔တြင္ de facto လြတ္လပ္မႈျပန္လည္ရရွိခဲ့သည္။

အက္စတိုးနီးယား၏အခ်ဳပ္အျခာအာဏာပိုင္ျပည္နယ္သည္ဒီမိုကရက္တစ္စည္းလုံးညီၫြတ္ေရးပါလီမန္သမၼတႏိုင္ငံျဖစ္ၿပီးႏိုင္ငံ ၁၅ ခုခြဲျခားထားသည္။ ၎၏ၿမိဳ႕ေတာ္ႏွင့္အႀကီးဆုံးၿမိဳ႕သည္ Tallinn ျဖစ္သည္။ လူ ဦး ေရ ၁.၃ သန္းရွိသည့္အက္စ္တိုးနီးယားသည္ဥေရာပသမဂၢ၊ ယူ႐ိုဇုန္၊ OECD၊ ရွန္ဂင္,ရိယာ၊ ေနတိုးႏွင့္ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ကုလသမဂၢလုံၿခဳံေရးေကာင္စီတြင္လူ ဦး ေရအနည္းဆုံးအဖြဲ႕ဝင္မ်ားအနက္မွတစ္ခုျဖစ္သည္။

အက္စတိုးနီးယားသည္တိုးတက္လာေသာ ၀ င္ေငြျမင့္မားေသာစီးပြားေရးရွိၿပီးဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီးႏိုင္ငံျဖစ္သည္။ တိုင္းျပည္သည္လူ႔ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈၫႊန္းကိန္းတြင္အလြန္ျမင့္မားၿပီးစီးပြားေရးလြတ္လပ္မႈ၊ လူထုအေျချပဳလြတ္လပ္ခြင့္မ်ား၊ ပညာေရးႏွင့္စာနယ္ဇင္းလြတ္လပ္ခြင့္တို႔ကိုတိုင္းတာသည္။ အက္စ္တိုးနီးယားႏိုင္ငံသားမ်ားသည္ OECD တြင္တစ္ကမာၻလုံးအတိုင္းအတာျဖင့္က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ၊ အခမဲ့ပညာေရးႏွင့္သားဖြားခြင့္အရွည္ၾကာဆုံးခြင့္ရရွိၾကသည္။ ကမာၻေပၚတြင္ဒီဂ်စ္တယ္အဆင့္ျမင့္ဆုံးလူ႔အဖြဲ႕အစည္းမ်ားထဲမွတစ္ခုျဖစ္ၿပီး ၂၀၀၅ ခုႏွစ္တြင္အက္စ္တိုးနီးယားသည္အင္တာနက္ေပၚတြင္ေ႐ြးေကာက္ပြဲမ်ားကိုပထမဆုံးက်င္းပေသာျပည္နယ္ျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္အီးေနထိုင္ခြင့္ေပးသည့္ပထမဆုံးျပည္နယ္ျဖစ္လာသည္။အက္စ္တိုးနီးယားသည္အက္စ္တိုးနီးယားသမၼတႏိုင္ငံသည္ဥေရာပေျမာက္ပိုင္းရွိေဘာလ္တစ္ပင္လယ္၏အေရွ႕ဘက္ကမ္း႐ိုးတန္းတြင္တရားဝင္ျဖစ္သည္။ ေျမာက္ဘက္တြင္ဖင္လန္ပင္လယ္ေကြ႕ႏွင့္ဖင္လန္ႏိုင္ငံတို႔အၾကား၊ အေနာက္ဘက္တြင္ေဘာလ္တစ္ပင္လယ္မွဆြီဒင္ႏိုင္ငံ၊ အျခားတစ္ဖက္တြင္ေတာင္ဘက္တြင္လတ္ဗီးယားႏိုင္ငံ (၃၄၃ ကီလိုမီတာ)၊ ႐ုရွား (338.6 km) အက္စတိုးနီးယား၏နယ္ေျမသည္ေဘာလ္တစ္ပင္လယ္တြင္ကုန္းတြင္းႏွင့္ကြၽန္း ၂,၂၂၂ ကြၽန္းရွိၿပီးစုစုေပါင္း45ရိယာ ၄၅,၂၂၇ ကီလိုမီတာ (၁၇,၄၆၂ စတုရန္းမိုင္)၊ ေရ ၂,၈၃၉ ကီလိုမီတာ (၁,၀၉၆ စတုရန္းမိုင္)၊ ၄၂,၃၈၈ ကီလိုမီတာ (၁၆,၃၆၆ စတုရန္းမိုင္) ႏွင့္ႏွင့္ စိုထိုင္းေသာတိုက္ႀကီးရာသီဥတုကလႊမ္းမိုးသည္။ ႏိုင္ငံ၏႐ုံးသုံးဘာသာစကားျဖစ္ေသာအက္စ္တိုးနီးယားဘာသာစကားသည္ဒုတိယအမ်ားဆုံးေျပာဆိုေသာဖင္နစ္ဘာသာစကားျဖစ္သည္။

အက္စ္တိုးနီးယားနယ္ေျမသည္ဘီစီ ၉၀၀၀ ကတည္းကေနထိုင္ခဲ့သည္။ ၁၃ ရာစုတြင္ Livonian Crusade ၿပီးေနာက္ခရစ္ယာန္ဘာသာကိုလက္ခံက်င့္သုံးေသာေရွးဥေရာပသားမ်ားမွာခရစ္ယာန္ဘာသာကိုလက္ခံက်င့္သုံးခဲ့သည့္အခ်ိဳ႕ေသာအယူမွားမ်ားျဖစ္လာသည္။ ဂ်ာမနီ၊ ဒိန္းမတ္၊ ဆြီဒင္၊ ပိုလန္ႏွင့္႐ုရွားတို႔၏အုပ္ခ်ဳပ္မႈရာစုႏွစ္မ်ားစြာၿပီးေနာက္အက္စ္တိုးနီးယားအမ်ိဳးသားတို႔၏ကိုယ္ပိုင္လကၡဏာသည္ ၁၉ ႏွင့္ ၂၀ ရာစုအေစာပိုင္းတြင္ေပၚေပါက္လာခဲ့သည္။ ပထမကမာၻစစ္အၿပီးတြင္လြတ္လပ္ေရးစစ္ပြဲအၿပီးတြင္ ၁၉၂၀ တြင္႐ုရွားမွလြတ္လပ္ေရးရျခင္း၏ရလဒ္သည္အဆုံးတြင္မဟာစီးပြားပ်က္ကပ္မတိုင္မီတြင္အက္စတိုးနီးယားသည္ ၁၉၃၄ ခုႏွစ္မွစ၍ ႏႈတ္ဆိတ္ကာလေခတ္တြင္အာဏာရွင္စနစ္အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည္။ ဒုတိယကမာၻစစ္ (၁၉၃၉–၁၁၄၅) အတြင္းအက္စ္တိုးနီးယားသည္ဆိုဗီယက္ယူနီယံႏွင့္ဂ်ာမနီတို႔အႀကိမ္ႀကိမ္ဝင္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ျခင္းခံခဲ့ရသည္။ လြတ္လပ္ေရးကိုဆုံးရႈံးလိုက္ရၿပီးေနာက္အက္စ္တိုးနီးယားႏိုင္ငံ၏ de de jure ျပည္နယ္ဆက္လက္တည္ရွိမႈကိုသံတမန္ကိုယ္စားလွယ္မ်ားႏွင့္ျပည္ပရွိအစိုးရမွထိန္းသိမ္းခဲ့သည္။ ၁၉၈၇ ခုႏွစ္တြင္ၿငိမ္းခ်မ္းေသာသီဆိုမႈေတာ္လွန္ေရးသည္ဆိုဗီယက္အုပ္ခ်ဳပ္မႈကိုစတင္ခဲ့ၿပီး ၁၉၉၁ ခုႏွစ္ၾသဂုတ္လ ၂၀ ရက္ေန႔တြင္ de facto လြတ္လပ္မႈျပန္လည္ရရွိခဲ့သည္။

အက္စတိုးနီးယား၏အခ်ဳပ္အျခာအာဏာပိုင္ျပည္နယ္သည္ဒီမိုကရက္တစ္စည္းလုံးညီၫြတ္ေရးပါလီမန္သမၼတႏိုင္ငံျဖစ္ၿပီးႏိုင္ငံ ၁၅ ခုခြဲျခားထားသည္။ ၎၏ၿမိဳ႕ေတာ္ႏွင့္အႀကီးဆုံးၿမိဳ႕သည္ Tallinn ျဖစ္သည္။ လူ ဦး ေရ ၁.၃ သန္းရွိသည့္အက္စ္တိုးနီးယားသည္ဥေရာပသမဂၢ၊ ယူ႐ိုဇုန္၊ OECD၊ ရွန္ဂင္,ရိယာ၊ ေနတိုးႏွင့္ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ကုလသမဂၢလုံၿခဳံေရးေကာင္စီတြင္လူ ဦး ေရအနည္းဆုံးအဖြဲ႕ဝင္မ်ားအနက္မွတစ္ခုျဖစ္သည္။

အက္စတိုးနီးယားသည္တိုးတက္လာေသာ ၀ င္ေငြျမင့္မားေသာစီးပြားေရးရွိၿပီးဖြံ႕ၿဖိဳးၿပီးႏိုင္ငံျဖစ္သည္။ တိုင္းျပည္သည္လူ႔ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈၫႊန္းကိန္းတြင္အလြန္ျမင့္မားၿပီးစီးပြားေရးလြတ္လပ္မႈ၊ လူထုအေျချပဳလြတ္လပ္ခြင့္မ်ား၊ ပညာေရးႏွင့္စာနယ္ဇင္းလြတ္လပ္ခြင့္တို႔ကိုတိုင္းတာသည္။ အက္စ္တိုးနီးယားႏိုင္ငံသားမ်ားသည္ OECD တြင္တစ္ကမာၻလုံးအတိုင္းအတာျဖင့္က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ၊ အခမဲ့ပညာေရးႏွင့္သားဖြားခြင့္အရွည္ၾကာဆုံးခြင့္ရရွိၾကသည္။ ကမာၻေပၚတြင္ဒီဂ်စ္တယ္အဆင့္ျမင့္ဆုံးလူ႔အဖြဲ႕အစည္းမ်ားထဲမွတစ္ခုျဖစ္ၿပီး ၂၀၀၅ ခုႏွစ္တြင္အက္စ္တိုးနီးယားသည္အင္တာနက္ေပၚတြင္ေ႐ြးေကာက္ပြဲမ်ားကိုပထမဆုံးက်င္းပေသာျပည္နယ္ျဖစ္ၿပီး ၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္အီးေနထိုင္ခြင့္ေပးသည့္ပထမဆုံးျပည္နယ္ျဖစ္လာသည္။အက္စ္တိုးနီးယားကိုသူ၏ဒစ္ဂ်စ္တယ္တီထြင္မႈေၾကာင့္ဒစ္ဂ်စ္တယ္သမၼတႏိုင္ငံအျဖစ္လူသိမ်ားသည္။

Unicode

အက်စ်တိုးနီးယားနိုင်ငံအကြောင်း(Estonia )
အက်စ်တိုးနီးယားသည်အက်စ်တိုးနီးယားသမ္မတနိုင်ငံသည်ဥရောပမြောက်ပိုင်းရှိဘောလ်တစ်ပင်လယ်၏အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင်တရားဝင်ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင်ဖင်လန်ပင်လယ်ကွေ့နှင့်ဖင်လန်နိုင်ငံတို့အကြား၊ အနောက်ဘက်တွင်ဘောလ်တစ်ပင်လယ်မှဆွီဒင်နိုင်ငံ၊ အခြားတစ်ဖက်တွင်တောင်ဘက်တွင်လတ်ဗီးယားနိုင်ငံ (၃၄၃ ကီလိုမီတာ)၊ ရုရှား (338.6 km) အက်စတိုးနီးယား၏နယ်မြေသည်ဘောလ်တစ်ပင်လယ်တွင်ကုန်းတွင်းနှင့်ကျွန်း ၂,၂၂၂ ကျွန်းရှိပြီးစုစုပေါင်း45ရိယာ ၄၅,၂၂၇ ကီလိုမီတာ (၁၇,၄၆၂ စတုရန်းမိုင်)၊ ရေ ၂,၈၃၉ ကီလိုမီတာ (၁,၀၉၆ စတုရန်းမိုင်)၊ ၄၂,၃၈၈ ကီလိုမီတာ (၁၆,၃၆၆ စတုရန်းမိုင်) နှင့်နှင့် စိုထိုင်းသောတိုက်ကြီးရာသီဥတုကလွှမ်းမိုးသည်။ နိုင်ငံ၏ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်သောအက်စ်တိုးနီးယားဘာသာစကားသည်ဒုတိယအများဆုံးပြောဆိုသောဖင်နစ်ဘာသာစကားဖြစ်သည်။

အက်စ်တိုးနီးယားနယ်မြေသည်ဘီစီ ၉၀၀၀ ကတည်းကနေထိုင်ခဲ့သည်။ ၁၃ ရာစုတွင် Livonian Crusade ပြီးနောက်ခရစ်ယာန်ဘာသာကိုလက်ခံကျင့်သုံးသောရှေးဥရောပသားများမှာခရစ်ယာန်ဘာသာကိုလက်ခံကျင့်သုံးခဲ့သည့်အချို့သောအယူမှားများဖြစ်လာသည်။ ဂျာမနီ၊ ဒိန်းမတ်၊ ဆွီဒင်၊ ပိုလန်နှင့်ရုရှားတို့၏အုပ်ချုပ်မှုရာစုနှစ်များစွာပြီးနောက်အက်စ်တိုးနီးယားအမျိုးသားတို့၏ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာသည် ၁၉ နှင့် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင်လွတ်လပ်ရေးစစ်ပွဲအပြီးတွင် ၁၉၂၀ တွင်ရုရှားမှလွတ်လပ်ရေးရခြင်း၏ရလဒ်သည်အဆုံးတွင်မဟာစီးပွားပျက်ကပ်မတိုင်မီတွင်အက်စတိုးနီးယားသည် ၁၉၃၄ ခုနှစ်မှစ၍ နှုတ်ဆိတ်ကာလခေတ်တွင်အာဏာရှင်စနစ်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် (၁၉၃၉–၁၁၄၅) အတွင်းအက်စ်တိုးနီးယားသည်ဆိုဗီယက်ယူနီယံနှင့်ဂျာမနီတို့အကြိမ်ကြိမ်ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ လွတ်လပ်ရေးကိုဆုံးရှုံးလိုက်ရပြီးနောက်အက်စ်တိုးနီးယားနိုင်ငံ၏ de de jure ပြည်နယ်ဆက်လက်တည်ရှိမှုကိုသံတမန်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့်ပြည်ပရှိအစိုးရမှထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင်ငြိမ်းချမ်းသောသီဆိုမှုတော်လှန်ရေးသည်ဆိုဗီယက်အုပ်ချုပ်မှုကိုစတင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၁ ခုနှစ်သြဂုတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် de facto လွတ်လပ်မှုပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်။

အက်စတိုးနီးယား၏အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်ပြည်နယ်သည်ဒီမိုကရက်တစ်စည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါလီမန်သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်ပြီးနိုင်ငံ ၁၅ ခုခွဲခြားထားသည်။ ၎င်း၏မြို့တော်နှင့်အကြီးဆုံးမြို့သည် Tallinn ဖြစ်သည်။ လူ ဦး ရေ ၁.၃ သန်းရှိသည့်အက်စ်တိုးနီးယားသည်ဥရောပသမဂ္ဂ၊ ယူရိုဇုန်၊ OECD၊ ရှန်ဂင်,ရိယာ၊ နေတိုးနှင့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင်ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီတွင်လူ ဦး ရေအနည်းဆုံးအဖွဲ့ဝင်များအနက်မှတစ်ခုဖြစ်သည်။

အက်စတိုးနီးယားသည်တိုးတက်လာသော ၀ င်ငွေမြင့်မားသောစီးပွားရေးရှိပြီးဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ တိုင်းပြည်သည်လူ့ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုညွှန်းကိန်းတွင်အလွန်မြင့်မားပြီးစီးပွားရေးလွတ်လပ်မှု၊ လူထုအခြေပြုလွတ်လပ်ခွင့်များ၊ ပညာရေးနှင့်စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်တို့ကိုတိုင်းတာသည်။ အက်စ်တိုးနီးယားနိုင်ငံသားများသည် OECD တွင်တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာဖြင့်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ အခမဲ့ပညာရေးနှင့်သားဖွားခွင့်အရှည်ကြာဆုံးခွင့်ရရှိကြသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင်ဒီဂျစ်တယ်အဆင့်မြင့်ဆုံးလူ့အဖွဲ့အစည်းများထဲမှတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင်အက်စ်တိုးနီးယားသည်အင်တာနက်ပေါ်တွင်ရွေးကောက်ပွဲများကိုပထမဆုံးကျင်းပသောပြည်နယ်ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင်အီးနေထိုင်ခွင့်ပေးသည့်ပထမဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်လာသည်။အက်စ်တိုးနီးယားသည်အက်စ်တိုးနီးယားသမ္မတနိုင်ငံသည်ဥရောပမြောက်ပိုင်းရှိဘောလ်တစ်ပင်လယ်၏အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင်တရားဝင်ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင်ဖင်လန်ပင်လယ်ကွေ့နှင့်ဖင်လန်နိုင်ငံတို့အကြား၊ အနောက်ဘက်တွင်ဘောလ်တစ်ပင်လယ်မှဆွီဒင်နိုင်ငံ၊ အခြားတစ်ဖက်တွင်တောင်ဘက်တွင်လတ်ဗီးယားနိုင်ငံ (၃၄၃ ကီလိုမီတာ)၊ ရုရှား (338.6 km) အက်စတိုးနီးယား၏နယ်မြေသည်ဘောလ်တစ်ပင်လယ်တွင်ကုန်းတွင်းနှင့်ကျွန်း ၂,၂၂၂ ကျွန်းရှိပြီးစုစုပေါင်း45ရိယာ ၄၅,၂၂၇ ကီလိုမီတာ (၁၇,၄၆၂ စတုရန်းမိုင်)၊ ရေ ၂,၈၃၉ ကီလိုမီတာ (၁,၀၉၆ စတုရန်းမိုင်)၊ ၄၂,၃၈၈ ကီလိုမီတာ (၁၆,၃၆၆ စတုရန်းမိုင်) နှင့်နှင့် စိုထိုင်းသောတိုက်ကြီးရာသီဥတုကလွှမ်းမိုးသည်။ နိုင်ငံ၏ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်သောအက်စ်တိုးနီးယားဘာသာစကားသည်ဒုတိယအများဆုံးပြောဆိုသောဖင်နစ်ဘာသာစကားဖြစ်သည်။

အက်စ်တိုးနီးယားနယ်မြေသည်ဘီစီ ၉၀၀၀ ကတည်းကနေထိုင်ခဲ့သည်။ ၁၃ ရာစုတွင် Livonian Crusade ပြီးနောက်ခရစ်ယာန်ဘာသာကိုလက်ခံကျင့်သုံးသောရှေးဥရောပသားများမှာခရစ်ယာန်ဘာသာကိုလက်ခံကျင့်သုံးခဲ့သည့်အချို့သောအယူမှားများဖြစ်လာသည်။ ဂျာမနီ၊ ဒိန်းမတ်၊ ဆွီဒင်၊ ပိုလန်နှင့်ရုရှားတို့၏အုပ်ချုပ်မှုရာစုနှစ်များစွာပြီးနောက်အက်စ်တိုးနီးယားအမျိုးသားတို့၏ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာသည် ၁၉ နှင့် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင်လွတ်လပ်ရေးစစ်ပွဲအပြီးတွင် ၁၉၂၀ တွင်ရုရှားမှလွတ်လပ်ရေးရခြင်း၏ရလဒ်သည်အဆုံးတွင်မဟာစီးပွားပျက်ကပ်မတိုင်မီတွင်အက်စတိုးနီးယားသည် ၁၉၃၄ ခုနှစ်မှစ၍ နှုတ်ဆိတ်ကာလခေတ်တွင်အာဏာရှင်စနစ်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် (၁၉၃၉–၁၁၄၅) အတွင်းအက်စ်တိုးနီးယားသည်ဆိုဗီယက်ယူနီယံနှင့်ဂျာမနီတို့အကြိမ်ကြိမ်ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ လွတ်လပ်ရေးကိုဆုံးရှုံးလိုက်ရပြီးနောက်အက်စ်တိုးနီးယားနိုင်ငံ၏ de de jure ပြည်နယ်ဆက်လက်တည်ရှိမှုကိုသံတမန်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့်ပြည်ပရှိအစိုးရမှထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင်ငြိမ်းချမ်းသောသီဆိုမှုတော်လှန်ရေးသည်ဆိုဗီယက်အုပ်ချုပ်မှုကိုစတင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၁ ခုနှစ်သြဂုတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် de facto လွတ်လပ်မှုပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်။

အက်စတိုးနီးယား၏အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်ပြည်နယ်သည်ဒီမိုကရက်တစ်စည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါလီမန်သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်ပြီးနိုင်ငံ ၁၅ ခုခွဲခြားထားသည်။ ၎င်း၏မြို့တော်နှင့်အကြီးဆုံးမြို့သည် Tallinn ဖြစ်သည်။ လူ ဦး ရေ ၁.၃ သန်းရှိသည့်အက်စ်တိုးနီးယားသည်ဥရောပသမဂ္ဂ၊ ယူရိုဇုန်၊ OECD၊ ရှန်ဂင်,ရိယာ၊ နေတိုးနှင့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင်ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီတွင်လူ ဦး ရေအနည်းဆုံးအဖွဲ့ဝင်များအနက်မှတစ်ခုဖြစ်သည်။

အက်စတိုးနီးယားသည်တိုးတက်လာသော ၀ င်ငွေမြင့်မားသောစီးပွားရေးရှိပြီးဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ တိုင်းပြည်သည်လူ့ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုညွှန်းကိန်းတွင်အလွန်မြင့်မားပြီးစီးပွားရေးလွတ်လပ်မှု၊ လူထုအခြေပြုလွတ်လပ်ခွင့်များ၊ ပညာရေးနှင့်စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်တို့ကိုတိုင်းတာသည်။ အက်စ်တိုးနီးယားနိုင်ငံသားများသည် OECD တွင်တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာဖြင့်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ အခမဲ့ပညာရေးနှင့်သားဖွားခွင့်အရှည်ကြာဆုံးခွင့်ရရှိကြသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင်ဒီဂျစ်တယ်အဆင့်မြင့်ဆုံးလူ့အဖွဲ့အစည်းများထဲမှတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင်အက်စ်တိုးနီးယားသည်အင်တာနက်ပေါ်တွင်ရွေးကောက်ပွဲများကိုပထမဆုံးကျင်းပသောပြည်နယ်ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင်အီးနေထိုင်ခွင့်ပေးသည့်ပထမဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်လာသည်။အက်စ်တိုးနီးယားကိုသူ၏ဒစ်ဂျစ်တယ်တီထွင်မှုကြောင့်ဒစ်ဂျစ်တယ်သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ်လူသိများသည်။

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *